عوامل مسموميت زا در پرندگان زينتي

دكتر مازيار نصرتي    mazyarnosrati@mazyarnosrati.com

پرندگان زينتي بعلت داشتن اندازه بدني كوچك ‍، متابوليسم سريع و دستگاه تنفسي حساس ، از جمله حيوانات خانگي مي باشند كه در معرض خطرات بي شماري قرار دارند.اينكه اين پرندگان در قفس نگهداري شوند و يا بصورت آزاد در پاسيو و يا حتي رها در داخل منزل زندگي نمايند ، عوامل خطر زاي متنوعي آنهارا تهديد مي كند . مسموميت با فلزات سنگين از قبيل مس ، روي و سرب ، درپرندگان زينتي قابل مشاهده است. چراكه اين فلزات و آلياژهاي آنها مانند برنج و روكش گالوانيزه بصورت گسترده اي در ساخت ميله هاي قفس ، اتصالات لحيم كاري شده ميله ها ، ظروف داخل قفس ، قفلها و . . . بكار مي روند. ظروف با روكش گالوانيزه گالوانيزه داراي خطر ديگري نيز مي باشند ، چرا كه اكسيد موجود بر روي آنها نيز سمي است. از رنگهاي حاوي كرومات روي نيز بايد اجتناب نمود. مسموميت با سرب متداولترين مسموميت با فلزات سنگين نزد پرندگان مي باشد. از منابع سرب مي توان گلوله هاي سربي داخل نوار پائيني پرده ، بعضي اسباب بازي ها ، ساچمه تفنگ ، پوشش پشت آينه ، جواهرات بدلي ، رنگهاي پايه سربي قديمي و . .  را نام برد. قفسهاي چوبي و قطعات چوبي بكار رفته در داخل قفس نبايد آلوده به سموم حشره كش و ديگر مواد شيميائي باشند. استفاده از چوبهاي حاوي مواد آروماتيك مانند سدار مي تواند موجب مسوميت و مرگ پرنده شود. آلودگي باكترائي ظروف غذا و آب توانائي ايجاد مسموميت توسط آندو توكسين باكتري ها را دارا مي باشد، بخصوص اگر آب حاوي ويتامينها و موادمكمل ديگر بوده و براي مدت طولاني در ظرف باقي مانده باشد. ريخته شدن مدفوع و قطعات غذا داخل آب اين مشكل را مضاعف مي كند . غذا نيز بعنوان يكي از عوامل مهم بايد مورد دقت قرار گيرد. سبزيجات و ميوه ها بايد كاملاً از سموم حشره كش شسته شوند. كپك زدگي غذا ها بعلت توليد مايكو توكسينها مي تواند براي پرندگان مسموميت زا باشد. شكلات ، غذاي قابل توصيه اي براي پرندگان نيست ، چراكه موجب پر فعاليتي ، استفراغ ، اسهال ، بي نظمي قلب ، مدفوع رنگي كدر و مرگ مي شود. اين علامات اگر پرنده مقدار زيادي شكلات خورده باشد ، مي تواند بسيار سريع بروز نمايد. نمك نيز از ديگر عوامل مسموميت زا است . صاحبان پرندگان زينتي گاهي بجاي « كف دريا » ، سنگ نمك سنگ نمك داخل قفس قرار مي دهند تا پرنده با نوك زدن به آن به اصلاح نوك خود بپردازد ، كه نتيجه آن مي تواند جدا شدن تكه هاي بلور نمك و خورده شدن آنها توسط پرنده باشد. بعضي از صاحبان پرنده ، گلوله كشك را بعنوان منبع كلسيم در اختيار پرنده قرار مي دهند ، غافل از آنكه در تركيب اين ماده ، مقدار قابل توجهي نمك بكار رفته است. گياهان متنوعي ممكن است در داخل منزل نگهداري شوند كه صاحبخانه از سمي يا غير سمي بودن آنها بي اطلاع باشد. در مورد گياهان سمي ليست بلند بالائي وجود دارد كه در اينجا به عمومي ترين آنها اشاره مي شود : آزاليا ، شمشاد ، جلبكهاي سبز - آبي ، آلاله ، گل شيپوري ، نرگس ، ديفن باخيا ، زبان در قفا ، سنبل ، خرزهره ، پاپيتال ، فيكوس ، ياسمن و . . . انواع اسپري ها و دودها براي پرندگان سمي است . اسپري هاي خوشبو كننده هوا ، اسپري هاي نرم كننده چرم ، مونواكسيد كربن ، دود ناشي از سوختن غذا ، دود ناشي از سوختن يا زياد گرم شدن روغن و كره ، گاز متصاعد شده از چسب موكت و ديگر كفپوشها ، دود متصاعد شده از ظروف تفلون در دماي بالاي 280 درجه سانتي گراد (كه طي چند دقيقه مي تواند موجب مرگ پرندگان شود . از ديگر وسايلي كه در آنها تفلون بكار رفته است مي توان اطو ، ماشين دست خشك كن و گرم كننده هاي هوا را نام برد) و . . . مواد ضد عفوني كننده نيز بايد به دقت بكار بكار برده شوند . بايد توجه نمود پس از استفاده از اين مواد در تمييز كردن قفس و محتويات آن ، نسبت به آبكشي دقيق آنها توجه شود. استفاده نادرست از داروها و ويتامينها عامل ديگري براي مسموميت است . از ديگر عوامل مسموميت زا مي توان به : مواد شيميائي زراعي و باغباني ، حشره كشها ، جونده كشها ، گلوله نفتالين ، واكس كفش ، الكل ، نفت ، گازوئيل ، ضد يخ ، كافئين ، عطر ، دئودورانت ، تينر ، مواد لوله باز كن ، بخارات متصاعد شده از نوارهاي ضد مگس حاوي دي كلرووس و . . . را نام برد.