اشتباهات رایج در چگونگی مصرف سموم دامپزشکی

مسئول فني قسمت دامپزشکي شرکت گياه (سهامي خاص)

اشتباهات رايج در چگونگي مصرف سمو م دامپزشکي در ايران

افزايش جهاني تقاضا نسبت به غذا و همچنين اهميت روز افزون سطح بهداشت عمومي و جلوگيري از بيماريهاي قابل انتقال از دامها به انسان از طريق بندپايان ، باعث شده است که کنترل انگلها از اهميت بالاتري نسبت به گذشته ، برخوردار گردد ؛ حساسيتهاي جهاني نيزدر مورد حفظ محيط زيست در يک – دو دهه اخير بر اهميت و چگونگي استفاده از سموم حشره کش افزوده است.

يکي از عواملي که باعث مي شود تا استفاده از سموم براي محيط و ساکنان آن ايجاد خطر نمايد ، اشتباهاتي است که در چگونگي استفاده از سموم بروز مي يابد:

روش سمپاشي مناسبي است اما بدليل آنکه دامپرور يا:

1	از حجم سمپاش اطلاع ندارد.
2	دستگاه را تا نقطه max پر نمي کند.
3	ابتدا آب را مي ريزد و بعد سم را مي افزايد ( مخلوط همگن درست نمي شود).
4	از ظرف مدرج براي ريختن سم استفاده نمي کند و بطور ذهني سم را داخل سمپاش مي ريزد.
5	از سرنگ جهت ريخت حجم مشخص استفاده مي کند اما بر اساس يک رسم غلط بين دامپروران ، سرنگ را براي استفاده هاي بعدي نگه ميدارد.
6	سمپاش را پس از استفاده شسته و محتويات آن را بدون توجه به شرايط محيطي ، در محيط ( بخصوص در آبهاي جاري ) خالي مي کند.
7	زواياي پنهان بدن دام را سمپاشي نمي کند و ...

تمام اين اشتباهات باعث مي شود تا درمان به شکل کامل انجام نشده و در نتيجه بازگشت آلودگي انگلي مشاهده شود؛ دامپروران عموما تصور مي کنند که اشکال در کيفيت سم مورد استفاده بوده است ، در نتيجه يا از سم ديگري استفاده مي کنند و يا سم را با غلظتي بالاتر از غلظت قبلي بکار مي برند ، اگر هم اين کار را نکنند و از همان غلظت توصيه شده استفاده کنند ، باز هم بدليل عدم رفع اشتباهات قبلي ، دفعات درمان افزايش مي يابد ، در نتيجه آلودگي محيط زيست را به همراه خواهد داشت.

روش بسيار خوبي براي گله هاي با جمعيت بالا مي باشد اما عموما بدليل اينکه:

1	دامپرور از حجم استخر اطلاع ندارد.
2	براي حمام دادن دامها ، استخر خاکي درست کرده است ( در مورد سمومي که نيمه عمر بالا دارند ، باعث ميشود آلودگي به سطوح پائين خاک و آبهاي زير زميني برسد).
3	استخر بتوني که دچار شکستگي شده.
4	براي استخر خروجي فاضلاب تعبيه شده باشد (استخر نبايد خروجي فاضلاب داشته باشد و اگر دارد بايد به يک مخزن فاضلاب منتهي شود).
5	دامپرور از روش مخلوط کردن سم با آب استخر آگاهي ندارد.
6	عدم افزودن مجدد سم به استخر بعنوان مايع جايگزين.

توضيحاتي که در مورد اسپري داده شد ، در اين مورد نيز صادق است.

بعضي از سموم داراي slaughter interval مي باشند ، مانند : ديازينون 3 روز ، نگوون 5 روز . بعضي نيز به اين فاصله زماني نياز ندارند ، مانند فلومترين . اين فواصل زماني بايد رعايط شود ، اما متاسفانه بدليل ناآگاهي هرگز رعايت نمي گردد.

سمپاشي نبايد در باد و باران و هواي سرد انجام شود. پس از سمپاشي حيوان سمپاشي شده را نبايد شست و شو داد ( در مورد گاوميشها که بيشتر در مناطق جنوبي ايران نگهداري مي شوند ، سمپاشي بايد بعد از بازگشت آنها از رودخانه صورت گيرد).

در تعريفي ساده ، استرس فشار تحميل شده به موجود زنده مي باشد، که ميتواند شامل استرس حمل ونقل ، واکسيناسيون ، شاخ بري ، اخته كردن ، بيماري ، خستگي ، از شير گرفتن بره يا گوساله و ... باشد. دام تحت استرس را نبايد سمپاشي نمود.

سموم را نبايد با يکديگر ترکيب کرد ، مگر آنکه در بروشور سم ، اين مساله توصيه شده باشد.

از حمام دادن بره ها با بزرگسالان بايد اجتناب نمود، چراکه ممکن است موجب خفگي آنها زير دست و پاي بزرگترها شود. بعضي از سموم نيز بايد در دامهائي مورد استفاده قرار گيرد که از سن خاصي بزگتر باشند.

در مورد سموم (پور- آن ، اسپوت - آن) ready to use اهميت دارد . عدم تخمين ميزان سم مورد نياز در در مورد اين دسته از سموم ، همان مشکل درمان ناقص را ايجاد مي کند.

بعضي از سموم را در مورد حيوانات آبستن و يا در دوره فحلي نبايد بکار برد( مانند: پروپتامفوس – بلوتيک ).

گروهي از نژادها به بعضي از سموم حساسيت نشان مي دهند ، مانند حساسيت گاوهاي نژاد برهمن به سموم ارگانو فسفره، در مورد اين نژادها بايد از ديگر خانواده هاي سموم استفاده شود.

متاسفانه بدليل ارزش مادي بطري هاي آلومينيومي ، بطري هاي ساخته شده از اين فلز مورد بازيافت قرار گرفته و از آنها ظروف آشپزخانه تهيه مي شود و يا با بريدن قسمت بالاي بطري از آن ليوان و کتري مي سازند ، که به وفور در مناطق روستائي قابل مشاهده است. اين مساله در مورد بطريهاي پت کمتر اتفاق مي افتد ، چراکه بطري هاي پت نوشابه به مراتب زيبا تر و فريبنده تر از بطري پت سم مي باشد. مساله ديگر، معدوم نمودن بطريهاي پت مي باشد ، که به سهولت و با سوزاندن انجام پذير است.

عدم مطالعه ليبل يکي از مهمترين مشکلاتي است که آنرا مي توان حتي پايه تمامي مشکلات ذکر شده در بالا به حساب آورد .